Historia procederu prania pieniędzy

Dodaj komentarz

Marzec 4, 2013 - autor: Doradztwo Prawne PAB

Zjawisko legalizacji „brudnych pieniędzy”pieniądze istnieje prawdopodobnie od momentu, gdy w skutek uzyskiwania dochodów przez uczestników przestępczości zorganizowanej z nielegalnych źródeł, powstała potrzeba wprowadzenia ich do legalnego obrotu.[1] Jest to proceder przede wszystkim o wymiarze społecznym, psychologicznym i prawno karnym występujący w większym bądź mniejszym natężeniu w  każdym kraju na świecie.[2]

Termin „pranie pieniędzy” pochodzi od angielskiego zwrotu money laundering. Należy zwrócić uwagę, że przyjęte w naszym kraju wyrażenie „pranie brudnych pieniędzy”, wprowadzone do literatury przez E. Pływaczewskiego[3], nie jest uważana przez niektórych autorów za do końca poprawne. Stanowi ono bowiem połączenie dwóch angielskich terminów: dirty money (brudne pieniądze) oraz money laundering (pranie pieniędzy). Zwroty te funkcjonują oddzielnie i służą do opisywania  pewnych zjawisk o przestępczym charakterze. „Brudne pieniądze” to środki pochodzące bezpośrednio lub pośrednio z nielegalnych źródeł.[4] Według E. Pływaczewskiego zwrot ten obejmuje także takie środki, które „służą finansowym czynnością  przygotowawczym do przestępstwa”.[5] Natomiast „pranie pieniędzy” oznacza proces, w którym są one wprowadzane do legalnego obrotu. Sam zwrot „pranie pieniędzy” zawiera więc w domyśle stwierdzenie o „brudnym” charakterze danych środków finansowych, ponieważ w przeciwnym razie nie byłoby konieczności ich „prania”.[6]

Termin „pranie pieniędzy” powstał i trafił do języka przestępców, prawników i bankowców prawdopodobnie za sprawą szefa chicagowskiej mafii Ala Capone w czasie prohibicji w Stanach Zjednoczonych.[7] Natomiast już do powszechnego użycia wszedł w latach siedemdziesiątych podczas śledztwa związanego z amerykańską aferą Watergate.[8]

W latach dwudziestych ubiegłego wieku mafia czerpała ogromne zyski z niezgodnej z prawem produkcji i sprzedaży alkoholu. W celu ukrycia nielegalnej działalności przestępcy prowadzili oficjalnie działalność o handlowym i usługowym charakterze. Największy odsetek takich przedsiębiorstw stanowiły pralnie. Legalne dochody były łączone z pieniędzmi pochodzącymi z nielegalnych źródeł. W ten sposób „brudne pieniądze” łączone  z codziennym utargiem podlegały opodatkowaniu i jako „czyste” wracały do obiegu i nie mogły też być już użyte przez władze jako dowód przestępstwa.[9] Niekiedy za prekursora takiej metody działania legalizacji majątku uważa się Meyera Lansky’ ego – przestępcę z kręgu Ala Capone, który jako pierwszy wykorzystał anonimowość kont bankowych oraz „oazy podatkowe” w celu ukrycia nielegalnego kapitału. Metody te są nadal stosowane przez przestępców.[10]

Od drugiej połowy XX wieku głównym źródłem pochodzenia nielegalnych dochodów stał się handel narkotykami. Szacuje się, że obecnie nadal stanowi on największe źródło „brudnych pieniędzy”. Międzynarodowe działania mające na celu ukrócić handel środkami odurzającymi były wymierzone przeciwko jednemu z jego elementów jakim jest „praniu pieniędzy”.[11] Powoli jednak następuje tendencja do odrywania  tego terminu od handlu narkotykami ze względu na  coraz większy odsetek innych przestępstw, które są źródłem „brudnych dochodów”.


W kontekście prawnym zwrot „pranie pieniędzy” użyty został po raz pierwszy w 1982 r. w Stanach Zjednoczonych w związku ze sprawą United States vs. $ 4,255,625.39. Od tego czasu funkcjonuje jako fachowe i sprecyzowane określenie.[12] Różnorodność działań jakie składają się na to określenie są przedmiotem zainteresowania szerokiego grona specjalistów z kręgu prawa karnego, kryminologii i kryminalistyki.[13] Istnienie różnorodności definicji tego zagadnienia, zarówno w aktach prawych jak i poświęconym mu publikacją, dowodzi jak bardzo złożone jest to zjawisko.


[1] J.W. Wójcik, Przeciwdziałanie praniu pieniędzy, Kraków 2004, s. 29.

[2] J. Grzywacz, Pranie pieniędzy: metody, raje podatkowe, zwalczanie, Warszawa 2010, s.13.

[3] J.W. Wójcik , Kryminologiczna ocena transakcji w procesie prania pieniędzy, Warszawa 2001, s. 25.

[4] K. Buczkowski, M. Wojtaszek, Pranie pieniędzy, Warszawa 2001, s. 11.

[5] E. Pływaczewski, Pranie pieniędzy. Możliwości przeciwdziałania z uwzględnieniem roli systemu bankowego, Toruń 1993, s. 35.

[6] K. Buczkowski, M. Wojtaszek, opt. cit., s. 11.

[7] M. Prengel, Środki zwalczania przestępczości prania pieniędzy w ujęciu prawnoporównawczym, Toruń 2003, s. 98-99.

[8] K. Buczkowski, M. Wojtaszek, opt. cit., s. 12.

[9] J.W. Wójcik , Kryminologiczna…, s. 25.

[10] J. Grzywacz, opt. cit., s. 14.

[11] Ibidem.

[12] W. C. Gilmore, Brudne pieniądze. Metody przeciwdziałania praniu pieniędzy, Warszawa 1999, s. 26.

[13] J. W. Wójcik, Przeciwdziałanie..., s. 29-30.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: